Miraciye ve Süt Geleneği

Bazı gelenekler büyük meydanlarda değil, bir caminin içinde dikkatle hazırlanan küçük bir ikramla yaşar. Bursa’da Mirac gecesi okunan Miraciye sırasında cemaate süt dağıtılması böyle bir hatıradır. Bir yanda makamla yükselen uzun manzume, diğer yanda elde tutulan sade bir kâse… Şiir ve ikram aynı manevi anlamın iki ayrı dili olur.

Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün somut olmayan kültürel miras çalışmalarına göre Safiye Hatun’un 1888’de kurduğu vakfın şartları arasında Hoca Musliddin Camii’nde Mirac gecesi Miraciye okutulması bulunur. Hz. Muhammed’e Mirac sırasında süt ikram edildiğine dair anlatı nedeniyle tören sırasında cemaate süt dağıtılır. Miraciye, Nâyî Osman Dede’nin besteli eseri etrafında gelişen özel bir icra geleneğidir ve onu okuyan sanatçılara mirachan denir.

Bu gelenek, vakfın yalnız bina yaptırmak olmadığını gösterir. Bir kişi, kendisinden sonra da her yıl tekrarlanacak bir ses, bir buluşma ve bir ikram bırakabilir. Vakıf şartı zamanın içinden geçerek insanları aynı gecede yeniden bir araya getirir. Süt içilir, şiir dinlenir ve geçmişteki bir hayır sahibinin adı fark edilmeden yaşamayı sürdürür. Bursa’nın kültürel hafızası bazen büyük kubbelerde, bazen de avuç içinde taşınan sıcak bir kâsede saklıdır.

Tören sona erdiğinde eldeki kâse boşalır, fakat ortak dinleyişin duygusu kalır. Gelenek tam da bu küçük tekrarlarla korunur; büyük açıklamalara ihtiyaç duymaz. Bir vakıf şartı, bestelenmiş şiir ve sade bir ikram aynı gecede buluşur. Bursa, hafızasını bazen okunmuş bir beyitte, bazen de paylaşılan sütün sıcaklığında taşır.